Η Ιστορία γύρω απ’ την Ύδρευση της Άντισσας. Άρθρο μου στην "Αιολίας λόγος" /ΔΗΜΟΚΡΑΤΗΣ

 

σελ. 11               ΔΗΜΟΚΤΑΤΗΣ                    Σαββατοκύριακο 15 Νοεμβρίου 2025

Αιολίας λόγος

Η Ιστορία γύρω απ’ την Ύδρευση της Άντισσας

Του Δρος Τάκη Χαραλ. Ιορδάνη (Ph.D.)

Η υδροφορία, σ’ευρεία  έκταση,  γύρω απ’ την Άντισσα είναι μηδενική. Τούτο γιατί τα πετρώματα της περιοχής και μάλιστα σε μεγάλο βάθος είναι ηφαιστειακά. Είναι αυτά, τα εκ των ηφαιστειακών  εκρήξεων προ 20 εκατομμυρίων ετών, αυτών που  δημιούργησαν το απολιθωμένο δάσος.                                                                      Έτσι το χωριό μου, επί πολλές δεκαετίες μαστιζόταν από την έλλειψη νερού.  Θυμούμαι στα παιδικά μου χρόνια το νερό να είναι ένα υπερπολύτιμο αγαθό για όλους τους Αντισσαίους. Για την εξασφάλιση μιας κάποιας ποσότητας νερού η “μάχη” ήταν καθημερινή και αδιάλειπτη  στην «ουρνιά», στις σε περιορισμένο αριθμό βρύσες, διάσπαρτες  σ’όλο το χωριό. Η Κάτω Βρύση, το Φ’σιδ, του Βροντή, του Καζανέ στην πλατεία, του Πέρα, του Παϊπάϊ  κ.άλ. Σ’αυτές, μαύρη νύχτα στοιχίζονταν η μια πίσω απ’την άλλη νοικοκυρές,  παιδιά, κοπέλες κ.άλ. κρατώντας μια στάμνα, ένα τενεκέ, ένα κουβά για να αποκτήσουν  το «ύδωρ αυτών το επιούσιον».  Μια σχετική γραπτή αναφορά υπάρχει στο βιβλίο «ΑΝΤΙΣΣΙΩΤΙΚΑ»  του Περικλή Χατζημιχαλάκη, άνθρωπο που  είχε βιώσει  τα σχετικά γεγονότα, και γράφοντας, για τον καζανέ  στην πλατεία, σημειώνει ότι  ήταν η μοναδική βρύση του χωριού(;).  Στο λήμμα «ουρνιά», μεταξύ άλλων, γράφει: «…Αποτέλεσμα, άνδρες, γυναίκες, παιδιά, μικροί, μεγάλοι να περιμένουν στη σειρά,(ουρνιά) για να γεμίσουν τη στάμνα τους. Εκεί να δεις τενεκέδες,  στάμνες, κουμάρια, καβγάδες, κατάρες, φωνές, λιποθυμίες. Εκεί να δεις τενεκέδες και στάμνες να εκσφενδονίζονται, ο ένας να σπρώχνει τον άλλο. Σωστή κόλαση. Προ αυτής της κατάστασης επενέβαινε η Αστυνομία …». Πάντως η βρύση αυτή υπήρξε ζωτικής σημασίας για το χωριό, όπως δείχνει η υπάρχουσα πάνω σ’αυτή μαρμάρινη πλάκα, όπου γράφεται: «ΥΔΡΑΓΩΓΕΙΟΝ ΚΡΕΟΚΟΠΟΥ, Κατεσκευάσθη εν έτει 1928 Ιούλιον, ΔΑΠΑΝΑΙΣ 1)των κατοίκων Κοινότητας Τελωνίων, 2) του Συλλόγου των εν Αμερική Τελωνιατών “η Άντισσα”».                                                                                                           .   Τα πιο πάνω αφορούν περίοδο προ αιώνος, ως και τα χρόνια του ’50.   Δραματικές γενικά ήταν οι καταστάσεις όλων των κατοίκων  από κάθε άποψη για το νερό, ειδικότερα στο θέμα της ατομικής υγιεινής. Ουσιαστικά το μόνο που  κάλυπτε αυτό τότε, ήταν οι ανάγκες   πόσης,  μαγειρέματος και λάτρας.

Το νερό στις βρύσες αυτές προερχόταν απ’την πηγή στον Κουρούκλο, στη θέση του παλιού μοναστηριού του Κρεωκόπου. Το νερό, με σωλήνες παντός είδους, ποιότητας  και διαμέτρου  και με πολλά εμπόδια έφτανε με  φυσική ροή στην κεντρική δεξαμενή πάνω απ’το χωριό, στο δάσος. Βέβαια σε ποσότητα ήταν  λίγο για να καλύψει τις ανάγκες μιας κωμόπολης 3.000 τόσων κατοίκων(1951).  Έτσι, η Κοινότητα πάντα επιζητούσε τη λύση  του οξέως  αυτού  προβλήματος.            

 Περί τα τέλη της δεκαετίας του 50 όταν πρόεδρος της Κοινότητας ήταν ο Δούκας Χατζηγεωργίου με  την μεταφορά νερού απ’την Ποταμιά (πηγή προς τα Χίδηρα) και τη δημιουργία του απαιτουμένου δικτύου σ’όλο το χωριό άρχισε να υδρεύεται  πια κάθε σπίτι με δική του βρύση. Κατ’ αυτό τον τρόπο  εξέλειπε η «ουρνιά»  και άρχισε πια να  εξευρωπαΐζεται το θέμα “ύδρευση” στην Άντισσα. Από τότε, για μια περίπου 25ετία οι σχετικές ανάγκες των Αντισσαίων  καλύπτονταν μερικώς απ’το νερό της Ποταμιάς με πλείστα όσα  προβλήματα, αφού η  υδροδότηση γινόταν για κάποιες μέρες ή κάποιες ώρες της ημέρας. Η αποθήκευση νερού σε βαρέλια στην ταράτσα άμβλυνε κάπως το σχετικό πρόβλημα.  .                                                                                                        Όταν Πρόεδρος της Κοινότητας ήταν ο Κώστας Τσαβδάρης, το 1977, χρονιά που είχε ελάχιστες βροχές, το χωριό υπέφερε από έλλειψη νερού. Στις εκεί, με την οικογένειά μου καλοκαιρινές μας διακοπές, βιώσαμε κι εμείς από πρώτο χέρι τα προβλήματα της έλλειψης νερού.  Τότε συζητώντας το πρόβλημα  με τον Πρόεδρο, μου λέει: «Ως Μεταλλειολόγος Μηχανικός, συναφούς κλάδου σκέφτομαι, μάλιστα με ντοκτορά και γνωριμίες στην Αθήνα,  κάνε κουμάντο και λύσε το πρόβλημα που βασανίζει όλους μας, αλλά πιο πολύ εμένα σαν Πρόεδρο, αφού η δικαιολογημένη γρίνια του κόσμου με ταλαιπωρεί από το ’74 που εκλέχτηκα». Και αστειευόμενος, συμπλήρωσε «έτσι θα ξεπληρώσεις το ότι έκανα τον κηδεμόνα σου όταν το χρειαζόσουν τότε, στο Γυμνάσιο στη Μυτιλήνη».    Γυρίζοντας στην  Αθήνα, αμέσως επισκέφτηκα το ΙΓΜΕ.  Στο τμήμα της Υδρογεωλογίας του Ινστιτούτου,  διευθυντής ήταν ο Γεώργιος  Καλέργης (μετέπειτα καθηγητής της αντιστοίχου έδρας στο Πανεπιστήμιο Πατρών), που όταν ήμουν φοιτητής στο Πολυτεχνείο ήταν επιμελητής στην έδρα της Γεωλογίας/Υδρογεωλογίας, του καθηγητή Γιάννη Παπασταματίου. Μεταξύ μας υπήρχε αλληλοεκτίμηση  κι έτσι όταν ύστερα από χρόνια  ξανασυναντηθήκαμε στο γραφείο του,  έκανε ότι περνούσε απ’το χέρι του για να βρεθεί λύση στο πρόβλημά μας. Σε άμεση σύσκεψη με υφισταμένους του, παρουσία μου, έγινε η μελέτη γραφείου όπου είχαν απλωθεί οι κάθε λογής χάρτες της περιοχής Αντίσσης  (Τοπογραφικοί, Γεωλογικοί, Υδρογεωλογικοί). Τελικά τους ερώτησα, μήπως μπορεί να βρεθεί νερό με γεωτρήσεις πάνω στο πλάτωμα, στη Σκαμιούδα. Η απάντηση ήταν ότι το πάχος των εκεί ηφαιστειακών πετρωμάτων, που σαν τέτοια δεν είναι υδροπερατά, είναι πολύ μεγάλο,  δεν έχει προσδιοριστεί πόσο και έτσι δεν ξέρουμε που θα συναντήσουμε υδροπερατά πετρώματα ώστε να έχουμε την ελπίδα να πέσουμε με γεώτρηση, πάνω σε νερό. Έτσι αποκλείστηκε σχεδόν όλη η περιοχή γύρω απ’ το χωριό και κατέληξε η κουβέντα ότι η μόνη ελπίδα να βρούμε νερό είναι μέσα στα αλούβια (προσχώσεις στα πεδινά) στα Άπαστρα και στον Κάμπο όπου στραγγίζουν μεγάλες ποσότητες βρόχινου νερού από αντίστοιχα μεγάλες υδρογεωλογικές  λεκάνες με εκτεταμένο μήκος υδροκρίτη. Χωρίς καθυστέρηση, ο Γ.Καλέργης έστειλε στην Άντισσα τον καλλίτερο υδρογεωλόγο του ΙΓΜΕ, τον Αντ.Σφέτσο ο οποίος βοηθούμενος από νεαρό μέλος του Κοινοτικού Συμβουλίου, (αν πληροφορήθηκα σωστά, τον Μάκη Πασσαδέλλη) πραγματοποίησε την απαιτούμενη μελέτη υπαίθρου σε μια ευρεία έκταση γύρω απ’ το χωριό μας. Το πόρισμα της εργασίας αυτής κατέληξε ότι η λύση για την ύδρευση της Άντισσας, μονοσήμαντα είναι  αυτή, απ’ Τ’Φλού τη βρύση στον Κάμπο. Η μελέτη εστάλη υπηρεσιακώς απ’το  ΙΓΜΕ στην Κοινότητα. Βάσει αυτής ο Πρόεδρος Τσαβδάρης κατάφερε να εξασφαλίσει την απαιτούμενη χρηματοδότηση προς πραγματοποίηση του κεφαλαιώδους αυτού έργου. Ως προς τη λύση «Τ’ Φλου»  έχουν καταγραφεί από τον Πάνο Φραγκέλλη στο βιβλίο του «Η ΑΝΤΙΣΣΑ», τα: «Στην περίοδο της προεδρικής του θητείας (Κωστ. Τσαβδάρη) έγιναν σοβαρά κοινοτικά  έργα, όπως η ύδρευση  του χωριού απ΄την πηγή Φλου στον Κάμπο, έργο δαπανηρό και μεγαλόπνοο, το οποίο επρόκειτο να δώσει λύση στο χρόνιο πρόβλημα της λειψυδρίας της Αντίσσης, που όμως δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει και  να το εγκαινιάσει ως Πρόεδρος…» και συνεχίζοντας για τα της προεδρίας της Δέσποινας Αμπατζή, γράφει «Ολοκλήρωσε και εγκαινίασε το έργο ύδρευσης της Αντίσσης απ’ την πηγή του Φλου, που είχε αρχίσει επί προεδρίας  Κ.Τσαβδάρη, με τη δημιουργία αντλιοστασίου και τη μεταφορά του νερού απ’ τις πηγές στις υπάρχουσες δεξαμενές, σύμφωνα με πληροφόρησή μας απ’την ίδια.»

 Τέλος, λόγω έντονων και συνεχών τεχνικών προβλημάτων στη σωλήνωση «Τ’Φλου –χωριό»,  αναζητήθηκε εναλλακτική λύση. Έτσι αρχές της δεκαετίας του ’90 επί προεδρίας Κώστ. Κορδώνη πραγματοποιείται επιτυχής γεώτρηση στην Περιβολή. Έτσι  το από εκεί νερό σε συνδυασμό με αυτό «Τ’ Φλού»  δίνουν πια οριστική λύση στο θέμα “νερό” του χωριού.