Η απαξίωση των Κοινοτήτων. ΄Αρθρο μου στην Αιολίας λόγος/ΔΗΜΟΚΡΑΤΗΣ

 

σελ .6                                 ΔHMOKPAΤΗΣ                                   Σαββατοκύριακο 9 Μαΐου 2026

 

Αιολίας λόγος

Η απαξίωση των Κοινοτήτων.

Του Δρος Τάκη Χαραλ. Ιορδάνη (Ph.D.)

Η άμεση Δημοκρατία, περίλαμπρο δημιούργημα του σπινθηροβόλου αρχαιοελληνικού πνεύματος υπηρετούσε τον πολίτη δίνοντας άμεσα  λύσεις στα προβλήματα του στην εκκλησία του Δήμου. Την έχουν υμνήσει ανά τους αιώνες τα μεγαλύτερα πνεύματα της διανόησης της υφηλίου. Η Αθήνα υπήρξε η κοιτίδα της άμεσης δημοκρατίας. Η Ρώμη  αυτή, της δι΄ αντιπροσώπων δημοκρατίας.  Η τελευταία, ακολουθείται απ’τους λαούς του λεγόμενου Δυτικού Κόσμου. Η  άμεση δημοκρατία του Κλεισθένη και του Περικλή,  μπορεί να αναστηθεί σήμερα με τη βοήθεια της τεχνολογίας. Η σχετική δυνατότητα που παρέχει το internet με συστήματα όπως το ZOOM  κ.άλ., που ήδη εφαρμόζονται σε συνδικαλιστικούς φορείς, πιστεύω ότι στο μέλλον θα δώσει τη δυνατότητα να αποκαταστηθεί η άμεση δημοκρατία. Για το κάθε θέμα, δημοψηφισματικά θα έλεγα, ο καθένας θα έχει τη δυνατότητα  να ψηφίζει και η ψήφος του να μετρά. Έτσι,   όποιο πρόβλημα θα αντιμετωπίζεται άμεσα δια  της προσφυγής στη γνώμη όλων των  πολιτών.

Αν τελικά μέσω της τεχνολογίας αποκατασταθεί στο μέλλον η άμεση δημοκρατία τότε   ο απλός πολίτης θα αποκτήσει ισχύ και η ψήφος του  νόημα και περιεχόμενο. Κατά τους  απ’την κλασική εποχή παρεμβληθέντες αιώνες  με αριστοκρατίες, απολυταρχίες, αυτοκρατορίες κ.λπ.  οι πολίτες βρίσκονταν στην αφάνεια. Δεν είχαν  ψήφο αλλά ακόμα ούτε και φωνή.  Στη Γαλλική επανάσταση το 1789 με την δημιουργία της Εθνικής Συνέλευσης  επιβλήθηκε στην πράξη η δι’ αντιπροσώπων διακυβέρνηση, που ακολουθείται σήμερα σ’όλο τον Δυτικό Κόσμο.       

Τα πρωτόλεια κύτταρα της Κοινωνίας, οι οικογένειες οργανωνόμενες σιγά σιγά μορφοποίησαν τις κοινότητες. Τούτες  έχουν καταγράψει λαμπρές σελίδες στις δέλτους της Ιστορίας ανά τους αιώνες. Η Αθηναϊκή δημοκρατία είναι το κλασικότερο παράδειγμα.  Για τον νεότερο Ελληνισμό  μέσα στη μαύρη περίοδο της υπό τον βάρβαρο Οθωμανό δυνάστη σκλαβιάς, οι κοινότητες αποτέλεσαν τη  βάση στήριξης,  τόνωσης και ελπίδας του υπόδουλου ραγιά. Λαμπρό παράδειγμα,  τα Αμπελάκια του Κισσάβου, που μέσα στο ζόφο της καταπίεσης των Οθωμανών κατόρθωσαν απ’τον 18^ο αιώνα δια  της αυτοδιαχείρισης  να δημιουργήσουν πλούτο, παιδεία και προκοπή για όλους τους Αμπελακιώτες. Αυτά, αποτέλεσαν το παράδειγμα προς μίμηση όλων των   υπόδουλων Ρωμιών.

Από της απελευθέρωσής μας, εδώ και δύο  αιώνες η κεντρική εξουσία αναγνωρίζοντας την αξία των κοινοτήτων,  τους έδωσε  βαθμούς ελευθερίας σε ότι αφορούσε τη διαχείριση των πραγμάτων  του τόπου τους.

Διοικούνταν από  Συμβούλια που  είχαν αυτονομία,  αυτοδιοικητική ανεξαρτησία και το κυριότερο δικό τους ταμείο, ως τη μεταρρύθμιση «Καποδίστριας».  Ο αριθμός των κοινοτήτων της χώρας μας ως τα τέλη του 20^ου αιώνα, ήταν περίπου 5.300. Οι  Κοινότητες αυτές  μαζί με τους 400 περίπου δήμους αποτελούσαν το σύνολο των Οργανισμών Τοπικών Αυτοδιοίκησης(ΟΤΑ). Τούτο κράτησε για ~170 χρόνια, ως  που ήρθε το σχέδιο «Καπποδίστριας», με νόμο για τη μεταρρύθμιση της Δημόσιας Διοίκησης το 1997. Τον προαναφερθέντα αριθμό των ΟΤΑ, ο «Καποδίστριας» συμπύκνωσε σε 900 Δήμους και 100 τόσες κοινότητες. Καθένας των  Καποδιστριακών  Δήμων είχε μία έδρα και πέντε έξι  δορυφορούμενες κοινότητες.  Η εν λόγω μεταρρύθμιση, πραγματοποιήθηκε υπό την ισχυρή επιρροή των κατευθυντηρίων γραμμών  της Ε.Ε. Αποσκοπούσε,  πέραν του εκσυγχρονισμού της Δημόσιας Διοίκησης και στην αποκέντρωση, ενώ συνδέθηκε άμεσα με την απορρόφηση κοινοτικών κονδυλίων. Από της εφαρμογής του «Καποδίστριας» άρχισε στην πράξη η αποδυνάμωση των κοινοτήτων. 

Τα προαναφερθέντα, φαίνεται δεν ικανοποιούσαν το Διευθυντήριο της Ε.Ε. και σε λιγότερο από δεκαπέντε χρόνια,  το 2010 εφαρμόστηκε η αναδιάρθρωση της αρχιτεκτονικής των ΟΤΑ. όπως την είπαν, με το σχέδιο «Καλλικράτης».  Έτσι, δημιουργούνταν ευρύτερες γεωγραφικές ενότητες Δήμων προς καλύτερη οργάνωση  και διοίκηση, όπως διατείνονταν  οι σχετικώς επισπεύδοντες. Με την εφαρμογή νέου νόμου το 2010, οι περί τους χίλιους ΟΤΑ  συρρικνώθηκαν κατά τα 2/3,  σε 325 Δήμους. Μεταξύ αυτών και ο Δήμος Τέρας Λέσβου. Για τον νόμο  αυτόν  σκληρά πάλεψα προ  της ψηφίσεως ακόμη,  με την δημιουργία της επιτροπής αγώνα «ΟΧΙ ΕΝΑΣ ΔΗΜΟΣ ΟΛΗ Η ΛΕΣΒΟΣ»  που τα μέλη της έφθασαν στα δεκαπέντε χιλιάδες όταν ο αγώνας μας  κορυφώθηκε το 2019, λίγο προ της νέας νομοθετικής ρύθμισης. Τότε που οι  325 Δήμοι έγιναν 332, μεταξύ αυτών και ο Δήμος Δυτικής Λέσβου.          

Αν ο «Καποδίστριας» αποδυνάμωσε τις Κοινότητες, ο «Καλλικράτης» τις αποτελείωσε. Υπήρξε στην κυριολεξία ένας κοινοτητοκτόνος νόμος. Αποτέλεσμα, η όποια απόφαση αφορά σε ένα πρόβλημα, θέμα, έργο μιας συγκεκριμένης κοινότητας δεν προχωρά, δεν υλοποιείται αν δεν ληφθεί απόφαση στο Δημοτικό Συμβούλιο του σχετικού  Δήμου. Το δεδομένο δε, ότι η κάθε Κοινότητα δεν διαθέτει δικό της ταμείο καθιστά αυτή άμεσα εξαρτώμενη από τη θέληση του Δημάρχου στο να γίνει κάτι σε συγκεκριμένη Κοινότητα. Αν δε τύχει ο Κοινοτάρχης να είναι της αντιπάλου  παρατάξεως, τότε τα όποια έργα στην κοινότητα αυτή … τα βλέπουν με το κιάλι “εις το απώτερο μέλλον”. Το τελικό αποτέλεσμα αυτής της στρεβλότητας είναι ότι ικανά στελέχη της τοπικής κοινωνίας στην κάθε κοινότητα, αποφεύγουν να πλαισιώσουν τα ψηφοδέλτια κατά τις  δημοτικές εκλογές, αφού η παρουσία τους  αν εκλεγούν, έχει  απλά  διακοσμητικό χαρακτήρα.      

Η γύμνια των Κοινοτήτων δυστυχώς κατεφάνει στο νησί μας κατά τον πιο εναργή τρόπο,  τούτο τον καιρό με τον όλεθρο του αφθώδους πυρετού. Ευτυχώς που υπάρχουν οι Συνεταιρισμοί που έχουν υποκαταστήσει τις Κοινότητες στην κινητοποίηση, στις διεκδικήσεις και στην εν γένει  δράση των κτηνοτρόφων μας. Τελείως αδύναμες, ισχνές και ανίκανες οι διοικήσεις των κοινοτήτων των χωριών μας δεν έχουν το κύρος, τη δύναμη και την έξωθεν καλή μαρτυρία στο να δημιουργήσουν πανστρατιά κινητοποίησης για τα δίκαια των κτηνοτρόφων μας. 

 Οι προ «Καποδίστρια» πανίσχυρες κοινότητες  (~70 τον αριθμό) με το συνδικαλιστικό τους όργανο την  Ένωση  Δήμων και Κοινοτήτων Λέσβου, είχαν την δύναμη  η θέλησή τους να γίνεται  σεβαστή απ’ όλους τους κρατούντες. Σήμερα, με την τραγωδία του αφθώδους πυρετού, σεισμό θα είχαν κάνει για την προβολή του δράματος που αντιμετωπίζει η Λεσβιακή κοινωνία λόγω της αλλοπρόσαλλης αντιμετώπισής του  απ’το Κράτος. Αυτή, που  πάει να εξαφανίσει το 70% της Λεσβιακής οικονομίας πράγμα που θα επιφέρει τον παντελή αφανισμό  ανθρώπων απ’την ύπαιθρο και την ερήμωση αυτής.   

Στη γενική αυτή απαξίωση των κοινοτήτων, η κάθε κοινότητα μέσα στη δίνη  των καιρών, μοιάζει μ’ένα καράβι σε τρικυμισμένη θάλασσα χωρίς καπετάνιο.  Χαρακτηριστική περίπτωση αυτή της γενέτειράς   μου, Άντισσας,  που το  Τ.Σ. της, ελλείψει μάλιστα  αντιπολίτευσης, είναι ισχνό, ανίσχυρο, αναρμόδιο,  έχοντα  ρόλο και μόνο διακοσμητικής παρουσίας.